PRIČA O ČETVORICI GRADITELJA I JEDNOM RUŠITELJU

Kako je episkop Irinej Dobrijević uništio 53 godine rada svojih prethodnika

Istočnoamerička eparhija Srpske Pravoslavne Crkve 1963-2025

MERILO VLADIKE

U Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi vladike se mere ne po titulama, nego po plodovima njihovog rada.

Grade li crkve ili ih prazne?

Jačaju li vernike ili ih rasejavaju?

Ostavljaju li eparhiju duhovno i finansijski jačom – ili bankrotiranom?

Istočnoamerička eparhija je imala pet vladika od osnivanja 1963. godine.

Četvorica su gradili. Jedan je uništio.

Ovo je njihova priča. 

VLADIKA STEFAN LASTAVICA (1963-1966): GRADITELJ TEMELJA

Godine službe: 3 godine

Nasleđe: Čvrst i dobro postavljen temelj

Ko je bio:

Rođen 1908. u selu Divoš u Sremu, u svešteničkoj porodici, Stefan Lastavica je bio znalac crkvene muzike i liturgijje. Završio je Bogosloviju u Sremskim Karlovcima i Pravoslavni bogoslovski fakultet u Beogradu.

Njegov izazov:

Godine 1963. Srpska Pravoslavna Crkva u Americi suočila se sa tragičnim raskolom. Novostvorena Istočnoamerička i kanadska eparhija nije imala strukture, procedure, ni ustaljeno sedište. Vladika Stefan je morao sve da gradi  ni iz čega. Eparhija je bila u teškim finansijskim poteškoćama. Vladika Stefan je radio u uslovima krajnjeg siromaštva.

I uspeo je.

Šta je sagradio (za samo 3 godine):

• Rukopoložio 4 sveštenika

• Osnovao novu parohiju u Londonu, Ontario

• Osveštao 3 crkve, 3 škole, 5 parohijskih domova, 2 crkvene sale

• Preselio eparhijsko sedište iz Klajrtona u Klivlend

• Osnovao sve potrebne eparhijske organe

• Stvorio organizacionu strukturu od nule

Njegova žrtva:

Vladika Stefan je preminuo u 58. godini, posle samo tri godine službe. Napori izgradnje eparhije ni iz čega u krajnje teškim uslovima slomili su mu zdravlje. Doslovno je dao život za eparhiju.

VLADIKA SAVA VUKOVIĆ (1967-1977): MAJSTOR GRADITELJ

Godine službe: 10 godina

Nasleđe: Pretvorio eparhiju iz borbene u procvetalu

Ko je bio:

Rođen 1930. u Senti, vladika Sava je bio briljantan učenjak. Doktorirao je u Švajcarskoj, bio profesor liturgije na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu i vikarni episkop patrijarha. Bio je upravo ono što je mladoj eparhiji trebalo: sjajan administrator i strateg koji je borbenu eparhiju pretvorio u finansijski snažnu i duhovno živu organizaciju.

Šta je sagradio (za 10 godina):

• Nekretnine: Kupio imanje u Ričfieldu, Ohajo (postalo Manastir Marča); kupio zgradu u Svikliju, Pensilvanija (eparhijsko sedište)

• Parohije: Osnovao 11 novih parohija, reaktivirao 2 neaktivne parohije, veliki misionarski rad širom Kanade

• Objekti: Osveštao 8 crkava, 6 kapela, 4 škole, 5 sala, 5 domova

• Finansijska snaga: Eparhija je počela brzo da jača finansijski; osnovao fond za misionarske stipendije

• Izdavaštvo: Osnovao novine "Staza Pravoslavlja" (postale zvanični list Srpske Pravoslavne Crkve u Severnoj Americi)

• Obrazovanje: Dodeljivao stipendije bogoslovskim studentima eparhije  Posle 10 godina izgradnje eparhije u snažnu, finansijski stabilnu i duhovno živu organizaciju, izabran je za episkopa Šumadije u tadašnjoj Jugoslaviji. Ostavio je iza sebe procvetalu eparhiju. 

VLADIKA HRISTOFOR KOVAČEVIĆ (1978-1991): KULTURNI MOSTOGRADITELJ

Godine službe: 13 godina (u Istočnoj eparhiji)

Nasleđe: Prvi vladika rođen u Americi / Integrisao Srpsku Crkvu u američki život

Ko je bio:

Rođen kao Velimir Kovačević 25. decembra 1928. u Galvestonu, Teksas – deveto od dvanaestoro dece srpskih iseljenika iz Crne Gore. Bio je prvi vladika rođen u Americi koji je služio eparhiju Srpske Pravoslavne Crkve u Severnoj Americi.

Šta je sagradio (za 13 godina):

• Organizaciono: Predložio i osnovao posebnu Kanadsku eparhiju (1983) – prepoznavši rast; uveo kompjuterizaciju cele crkvene administracije (koristi se i danas)

• Obrazovanje: Razvio eparhijski program verske nastave; osnovao Srpsko pravoslavno udruženje verskih prosvetitelja i omladine; postao dekan Bogoslovskog fakulteta Sv. Save (1986); izborio zvanično državno priznanje za školu

• Kulturna integracija: Uveo dvojezičnost u bogosluženjima i obrazovanju; integrisao Srpsku Pravoslavnu Crkvu u američku kulturu uz očuvanje srpskog identiteta

• Parohije: Organizovao nove парохије; gradio nove crkve i objekte širom eparhije

Godine 1991. uzdignut je u mitropolita i služio Srpsku Pravoslavnu Crkvu u Americi sve do svoje smrti 2010. Ostavio je eparhiju koja je bila i autentično srpska i uspešno američka.

VLADIKA MITROFAN KODIĆ (1991-2016): DUHOVNI DIV

Godine službe: 25 godina

Nasleđe: Četvrt veka rasta, učenosti i zdravog finansijskog upravljanja

Ko je bio:

Rođen 1951. u selu Ljuša, Šipovo, Bosna. Monah od 19. godine. Briljantan teolog koji je doktorirao 1997. Prevodilac velikih teoloških dela sa rumunskog na srpski. Profesor Novog Zaveta. Pisac. Uteletvorio je ono što je vernicima trebalo: monah-učenjak koji je spajao duboku duhovnost sa praktičnom mudrošću, dovodeći eparhiju do stalnog rasta duhovnog i finansijskog.

Njegova učenost:

Doktorat: "Tajna Hristova po poslanicama Svetog apostola Pavla Efescima, Filipljanima i Kološanima" (1997)

Veliki prevodi: Dumitru Staniloje "Pravoslavna dogmatika" (3 toma), "Zajednica i duhovnost u pravoslavnoj liturgiji", "Pravoslavna moralna teologija", " Besmrtni lik Božiji“; Jermonah Joanikije Balan"Rumunski paterik I i II"; "Rečnik pravoslavne teologije"

Svoje knjige: "Učenje Sv. apostola Pavla o Crkvi" (1991); "Uvod u Sveto Pismo, Novi Zavet"

Šta je sagradio (za 25 godina):

• Misionarski rast: Osnovao 6 novih misionarskih parohija u prvih 10 godina

• Duhovni život: Profesor Novog Zaveta na Bogoslovskom fakultetu Sv. Save, Libertivil, IL; Dekan Bogoslovskog fakulteta Sv. Save; veliki poznavalac bogosluženja.

• Humanitarni rad: Obesbedio pomoć za Bosnu I Hercegovinu i Kosovo i Metohiju tokom ratova; zajedno sa Džesijem Džeksonom pomogao oslobađanje 3 američka pilota zarobljena tokom NATO bombardovanja (1999)

• Finansijsko upravljanje: Pažljivo i mudro upravljao resursima; ostavio eparhiju finansijski snažnu sa blizu 5 miliona dolara na računima, u pozitivnom poslovanju

Za 25 godina – četvrt veka – vodio je eparhiju u stalnom duhovnoj rastu i finansijskoj stabilnosti.

ZATIM JE DOŠAO EPISKOP IRINEJ DOBRIJEVIĆ (2016-DANAS): RUŠITELJ

Godine službe: 9 godina (2016-2025) – i još traje

Nasleđe: finansijski krah, duhovno pustošenje, kulturno gušenje

Stvarnost:

Kontrast između episkopa Irineja i njegovih prethodnika je oštar i neosporan. Ova ocena ne dolazi od kritičara, nego od dokumentovanih dokaza njegovog devetogodišnjeg mandata.

Uništenje – sve čega se dotakne:

FINANSIJSKO UNIŠTENJE

• Nasledio od Mitrofana (2016): 5 miliona dolara na računima, pozitivno poslovanje

• Prodao šumu u Šejdlandu drvnoj kompaniji: +1,2 miliona

• Prodao šumu u manastiru Marča drvnoj kompaniji: +200.000

• Trebalo bi da ima (2024): 6,4 miliona

• Stvarno ima (2024): 913.263 dolara

• IZGUBLJENO: Preko 5,4 miliona za 9 godina

• Eparhija 2024 deficit: -47.561,85 dolara

• Manastir Marča: 254.887 dolara poreskog duga

• Šejdland 2024: Poslovanje na -156.482,90 dolara

• Sv. Sava NYC: 90 miliona vazdušnih prava uklonjeno iz njegove kontrole i stavljeno u nadležnost Patrijarha (da ga spreči da to uništi)

• Nestali donatorski fondovi: 25.000+ dolara

DUHOVNO UNIŠTENJE

• Uklanja dobre sveštenike bez razloga: o. Dragoslav Kosić (48 sati umesto kanonskih 30 dana), o. Stefan Zaremba, o. Živojin Jakovljević, o. Rajko Kosić, o. Njegoš Perković

• Šalje verne sveštenike u "džonstaunski gulag" kao kaznu

• 120+ porodica podnelo kanonske žalbe Beogradu

• Parohije se prazne pod njegovim vođstvom

• Upada u kuće sveštenika da zastraši porodice i "brže ih isteruje"

• Poziva policiju da preti mirnim parohijanima hapšenjem

KULTURNO UNIŠTENJE

• Proganja Srbe u njihovoj sopstvenoj srpskoj crkvi

• Guši srpski jezik i nasleđe

• Kažnjava one koji pokazuju ponos srpskim identitetom

• Primer: Božo Lemajić – proveo 10 godina podučavajući decu srpskom folkloru, sada mu preti hapšenje jer čuva srpsku kulturu dok drugi u crkvenom rukovodstvu rade na njenom brisanju

NAČIN ŽIVOTA

• Živi raskošno dok eparhija finansijski propada

• Laže i lažno optužuje sveštenike

• Kontrast: Vladika Stefan umro mlad od napora izgradnje u siromaštvu; episkop Irinej živi u raskoši dok predsedava bankrotom

"Fabrika podešavanja"?

Neki su njegov mandat opisali kao vraćanje eparhije na "fabrička podešavanja". Ali to je previše blago. Fabrička podešavanja znače nula. Episkop Irinej je odveo eparhiju u minus: Ne nula dolara, nego 254.887 dolara duga u Marči. Ne nula poverenja, nego aktivne policijske pretnje. Ne nula problema, nego 120+ porodica u kanonskim žalbama. Ne nula, nego bankrot.

Stefan je počeo od nule 1963. – bez novca, ekstremno siromaštvo, oskudica i teški materijalni uslovi, ali bez duga. Irinej ju je odveo ispod nule – dug, haos, progon, bankrot.

Gore od fabričkih podešavanja. Gore od početka iznova. Ovo je rušenje. 

PITANJA

Za episkopa Irineja:

Četvorica vladika pre vas provela su 53 godine gradeći ovu eparhiju. Stefan je žrtvovao zdravlje u finansijskoj oskudici. Sava je stvorio finansijsku snagu. Hristofor je integrisao i inovirao. Mitrofan je vodio ka prosperitetu 25 godina.

Za 9 godina vi ste je doveli do bankrota.

Kako to objašnjavate svojim prethodnicima koji su žrtvovali živote gradeći ovu eparhiju?

Kako to objašnjavate vernicima koji su gradili ove parohije?

Kako to objašnjavate Bogu?

Za Sveti Arhijerejski Sinod u Beogradu:

Pred vama je:

• Rekord: 53 godine izgradnje četvorice vladika, dokumentovano i proverljivo

• Uništenje: 9 godina (i još traje) bankrota i haosa jednog episkopa, dokumentovano od 120+ porodica u kanonskim žalbama

Koliko će još vremena biti potrebno da se zaštiti nasleđe četvorice prethodnih vladika od daljeg uništavanja.

ZAVRŠNA MISAO

Vladika Stefan Lastavica umro je u 58. godini, prošavši tri godine gradeći eparhiju ni iz čega u finansijskom siromaštvu. Biće upamćen kao mučenički vladika koji je dao život za svoje stado.

Po čemu će se pamtiti episkop Irinej?

Dokazi njegovog mandata daju odgovor: Laži, finansijsko loše upravljanje i život u raskoši dok njegova eparhija propada.

Četvorica graditelja. Jedan rušitelj.

53 godine izgradnje. 9 godina rušenja – i još nije gotovo.

Ovo je priča Istočnoameričke eparhije. Ostaje da vidimo sta ce nam buducnost doneti.